Algemene didactiek

Hoe zou jij volgende gedachten van leerkrachten tijdens het verbeteren van toetsen interpreteren in relatie tot de eis dat toetsen betrouwbaar moeten zijn? Lees eerst de omschrijving van de vier beoordelaarseffecten.

Vier beoordelaarseffecten

Gedachten van leerkrachten en toetsbetrouwbaarheid

Leerlingen leren het meest wanneer leraren feedback geven na een toets

http://www.klasse.be/archieven/archieven.taf?actie=detail&verkorteurl=kvl/150/34&k=l

Verschillende toetsvormen op de Hogeschool van Amsterdam

http://www.score.hva.nl/d_index.html

Evaluatievragen over sociaal recht

http://www.sip.be/dpb/econ/recht_evaluatie.htm

Een site met wiskundevragen

http://www.gricha.bewoner.antwerpen.be/

Product-procesmodel

Opdrachten product-procesmodel

De toekomst van ons onderwijs: de beleidsnota 1999-2004.

Zie je in deze beleidspunten een product- of een procesmodel?

http://www.klasse.be/archieven/archieven.taf?actie=detail&nr=5562

Ervaringen van een leraar met de omslag naar begeleid zelfstandig leren:

http://www.lerarendirect.be/extern/797/default.aspx?url=ond.vlaanderen.be/lerarendirect/BL303/franksstory.htm

THEMATISCHE BENADERING VAN LEREN EN ONDERWIJZEN

2005-2006

Planning colleges 2005-2006

Online tijdschriften:

Tijdschrift voor het hoger onderwijs: http://www.tvho-online.nl

E-journal of instructional science and technology: http://www.usq.edu.au/electpub/e-jist/

STUDIEBEGELEIDING – LEREN LEREN EN LEREN STUDEREN

Studiebegeleiding omvat drie domeinen:

(1) Leren leren

(2) Leren kiezen (begeleiding in de studieloopbaan)

(3) Leren leven (begeleiding op socio-emotioneel gebied)

In deze colleges wordt het eerste van deze drie domeinen behandeld.

We stellen ons de vraag:

- wat kan de leerling/student doen om beter te ‘leren leren’?

- wat kan de leerkracht/docent doen om de leerling/student te begeleiden bij het ‘leren leren’?

Onder ‘leren leren’ verstaan we ‘Leren hoe zelf nieuwe kennis, inzicht en vaardigheden op te doen als de situatie erom vraagt’ Bijvoorbeeld: leren onderzoeken, creatief zijn, bijhouden van het eigen vakgebied..

Kaldeway (zie tekst in cursus) toont aan dat het studieproces vanuit drie schijnwerpers kan worden belicht die men steeds in onderlinge samenhang moet zien. Zo komt hij tot een integrale benadering. Terwijl vroeger het studeren eerder als een kunde werd gezien (cognitieve invalshoek: studeertechnieken aanleren), wordt nu het belang onderkend van de metacognitieve invalshoek (inzicht) en de affectieve invalshoek (beleving). Zo wordt studeren een kunst.

Elke leerkracht is tevens een leerlingbegeleider. Studiebegeleiding is niet de unieke taak van de taakleerkracht of een cel studiebegeleiding!

Een integrale benadering volgens Kaldeway (zie tekst in cursus)

them ben kunst en kunde studeren.htm

De leerkracht als procesbegeleider en mentor: principes

Them ben De leerkracht als procesbegeleider en mentor.doc

Leren leren in de derde graad

http://users.glo.be/olve/leren%20leren%203degraad.htm

Studiebegeleiding op de website van een secundaire school

http://www.regpacho.be/secundair/leer.htm#Studiebegeleiding

Leerlingbegeleiding in ‘Klasse’

http://www.klasse.be/archieven/archieven.taf?actie=detail&nr=5497

Pedagogische begeleidingsdienst van het Gemeenschapsonderwijs

Zie: Samen aan de slag; principes van begeleiding

http://www.gemeenschapsonderwijs.be/pbd/

Een interessante site: studieondersteuning aan de Universiteit Leiden

http://www.leidenuniv.nl/ics/sz/so/

Ga bijvoorbeeld naar de Dienst Studieondersteuning van de Universiteit Leiden en doe de SMART test:

http://www.leidenuniv.nl/ics/sz/so/webexpert/drie-smart.htm

Bekijk na afloop je resultaten en de feedback. Maak een kritische bespreking van de mogelijkheden van deze test in functie van een verbetering van je studiemethode.

Een ander voorbeeld: Hoe pak je best multiple choice examens aan als leerling?

http://www.leidenuniv.nl/ics/sz/so/mctent/index.html

En nog webtests voor studie-aanpak en studeerproblemen

http://boa.schouwenburg.be/

Uitwerking van leer- en studeertips.

http://users.pandora.be/leertips/Studeertips/

Oefeningen om slimmer te leren

http://www.leren.nl/cursus/leren_en_studeren/

En kijk even op:

http://www-dsz.service.rug.nl/los/

Links naar de verschillende instellingen voor hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen

http://www.studentenpsychologen.nl

LEREN EN OPLEIDEN VAN VOLWASSENEN

In de cursus zijn twee teksten van Simons opgenomen. Hierin wordt uitgelegd 1) hoe het leren van volwassenen verschilt van dat van kinderen/adolescenten en 2) hoe de opleider vervolgens anders moet tewerk gaan bij volwassenen dan bij kinderen/adolescenten. Simons beklemtoont dat niet enkel ‘objectieve’ kenmerken van volwassenen belangrijk zijn voor de opleider maar ook de opvattingen die volwassenen over hun eigen leervermogen hebben. Simons maakt verder onderscheid binnen de groep volwassenen, bijv. de laag opgeleide oudere werknemer versus de hoger opgeleide manager. Beide groepen vereisen een andere aanpak.

Verschillende organisaties geven opleidingen voor volwassenen, bijv. VDAB, VIZO, B.I.S., Basiseducatie, open universiteit, enz. We maken kennis met deze organisaties en proberen te achterhalen hoe hun opleidingssysteem werkt.

‘Nascholing van leerkrachten’ en ‘Opleiding in bedrijfscontext’ zijn ook voorbeelden van onderwijs aan volwassenen. Zij komen verder als aparte thema’s aan bod.

Enkele aandachtspunten. Antwoorden op sommige van deze vragen: zie teksten van Simons in cursus

them ben leren opleiden volwassenen.htm

Leertheorie volgens KOLB: DOE DE LEERSTIJLENTEST: http://impuls.kulak.ac.be/real_instr_kolb.html

Opleidingsverstrekkers

them ben sites volwassenenvorming.htm

Het beroep van opleider voor volwassenen (filmpjes over beroepen van VDAB)

http://vdab.be/beroepen/opleider_volwassenen.shtml

Nieuwe opleidingen in het hoger onderwijs: bachelors en masters

http://www.hogeronderwijsregister.be/

Flexibilisering van het onderwijs en erkenning van elders verworven kwalificaties (EVC) en elders verworven competenties (EVC)

them ben flexibilisering.htm

http://www.kuleuven.ac.be/ck/2003_04/09/ck15-09-assoonderwijs.htm

Op deze site vind je het meest volledige overzicht van cursussen en opleidingen voor volwassenen in Vlaanderen.Voor het eerst presenteert één site het opleidingsaanbod voor volwassenen uit de centra voor volwassenenonderwijs en basiseducatie, de academies voor deeltijds kunstonderwijs, het afstandsonderwijs (BIS), de opleidingscentra van de VDAB, de Syntra en het sociaal-cultureel volwassenenwerk….hoger onderwijs. U kiest op thema of trefwoord en beslist wanneer u wil starten. U geeft aan of u overdag, 's avonds of in het weekend les wil volgen, in de klas of thuis op uw eigen tempo.

http://www.wordwatjewil.be/go/persbericht/3.aspx

http://www.wordwatjewil.be/go/home.aspx

De andere dan klassikale werkvormen op een rij:

http://www.wordwatjewil.be/page/306.aspx

NASCHOLING VAN LEERKRACHTEN

Binnen dit thema ‘Nascholing van leerkrachten’ wordt antwoord gegeven op een aantal praktische vragen die een leerkracht (de aanvrager) zich kan stellen zoals: wat is er te volgen? wie geeft het? waar kan ik het aanbod vinden? wat kost het? hoe lang duurt het? is het vrijblijvend of verplicht?.

Dan wordt het thema bekeken vanuit het standpunt van de organisatie die nascholing geeft (de inrichter) en wordt o.a. besproken aan welke voorwaarden een goede nascholing moet voldoen…

Tussendoor worden studenten vertrouwd met een aantal specifieke termen in verband met het thema: sessie en reeks, vraaggestuurd versus aanbodgestuurd, vakgericht versus vakoverschrijdend, teamgericht, nascholingsplan, nazorg…

Ten slotte wordt de student vertrouwd gemaakt met vormen van praktijkbegeleiding: intervisie, supervisie, coaching, mentorschap… (zie tekst van Coenjaerts e.a. in cursus)

Coachen van beginnende leraren

http://www.klasse.be/archieven/archieven.taf?actie=detail&verkorteurl=kvl/166/57&k=l

Algemeen overzicht: nascholing van leraren

them ben nascholing leraren.htm

Algemeen overzicht in powerpoint presentatie

TB Nascholing leraren .ppt

Leraren observeren

http://www.rvu.nl/hku/

Verslag van de inspectie over ondersteuning leraren SO op gebied van ICT via nascholing (p 83-86)

http://www.onderwijsinspectie.be/Onderwijsspiegel/Onderwijsspiegel2003-2004.PDF

Digitaal artikel: Het leren van leraren in een context van onderwijsvernieuwingen: waarom is het zo moeilijk?

http://www.velon.nl/documenten/Bergen_Van%20Veen.pdf

SCHRIFTELIJK STUDIEMATERIAAL

Schriftelijk studiemateriaal kan zeer divers zijn gaande van een eenvoudig werkblaadje tot een zelfstudiepakket.

Het belangrijkste aandachtspunt binnen het thema is: hoe wordt goed studiemateriaal uitgewerkt en aan welke kwaliteitscriteria moet het voldoen.

De tekst van Borremans e.a. (in de cursus) overloopt die criteria met een zelfstudiepakket voor ogen (afstandsonderwijs), terwijl in de tekst van Halsberghe wordt nagegaan hoe men het materiaal moet uitwerken om de leerling/ student actief te laten leren binnen het contactonderwijs.

De criteria die onder de vorm van checklists kunnen worden weergegeven zullen op voorbeeldmateriaal worden toegepast.

Algemeen overzicht in powerpoint presentatie

TB schriftelijk studiemateriaal inleiding.ppt

Criteria voor de uitwerking van schriftelijk studiemateriaal

http://impuls.katho.be/checklist/index.html

Enkele criteria nader bekeken

them ben criteria schrift mat.ppt

ZELFGESTUURD LEREN

Wat verstaat men onder zelfgestuurd leren? Welke factoren hebben de aandacht voor zelfgestuurd leren doen toenemen en wat is de meerwaarde van deze vorm van leren? Wat zijn de gevolgen voor de leerkracht, de leerling, de onderwijsleersituatie en de school? Wat is een open leercentrum en hoe werkt het? Wat zijn studiewijzers en hoe worden ze gemaakt?

De tekst van Donche e.a. geeft een algemene inleiding op het thema. Een goed boek hierover is: VLOR (2003) Inspiratiehandboek zelfgestuurd leren. Antwerpen: Garant. Uit dit boek zullen we diverse voorbeelden m.b.t. het secundair onderwijs bespreken.

De tekst van Mondelaers (in de cursus) geeft bovendien een illustratie binnen het economie-onderwijs.

Algemeen overzicht in powerpoint presentatie

TB Zelfgestuurd leren.ppt

Bibliografie over begeleid zelfstandig leren (BZL)

http://bzl.edubron.be/bzl/

http://bzl.edubron.be/bzl/links/linkpag.htm

MIT: Massachusetts Institute of Technology bevat veel voorbeelden van open leermateriaal

http://ocw.mit.edu/index.html

Voorbeelden van studiewijzers uit de praktijk

http://www.greijdanus.nl/Enschede/studiewijzers.html

http://www.broklede.nl/vakken/ml/sw5h2004.doc

Samenvatting tekst van Mondelaers uit cursus

them ben zelfgestuurd leren 2004-2005.htm

Onderzoek naar de meerwaarde en de implementatiemogelijkheden van meer
zelfstandig leren door leerlingen in het hoger secundair onderwijs in Vlaanderen

http://www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/afdrukvb0102/PR_zelf_leren.htm

Aanbevelingen van de VLOR i.v.m. zelfgestuurd leren

http://www.vlor.be/bestanden/documenten/rso-adv012.pdf

Voorbeelden van actief en studentgericht leren in het hoger onderwijs

http://www.kuleuven.ac.be/icto/bv/bv.html

Wat is Probleem gestuurd onderwijs (PGO)?

Een korte en goede omschrijving van probleemgestuurd onderwijs is te vinden op http://www.phlimburg.be: klik op 'Diensten' en ga dan naar 'Onderwijsvernieuwing'

NIEUWE EVALUATIEVORMEN

Alternatieve evaluatievormen hebben volgende kenmerken:

- Aangepast aan individuele leerlingen

- Integratie evaluatie en instructie

- Betrokkenheid van de leerlingen

- Constructiegerichtheid

- Levensechtheid

Volgende soorten alternatieve evaluatievormen worden onderscheiden:

- Vaardigheidsevaluatie

=iets doen dat kan worden geobserveerd OF een product maken

- Authentieke evaluatie

=vaardigheidsevaluatie in levensechte context

- Zelfevaluatie en evaluatie door medeleerlingen (zie verder digitaal artikel over peer-assessment enz.)

- Evaluatie via portfolio (hierover de tekst van Van Tartwijk in cursus)

Referenties:

Van Petegem P. & Van Hoof J. (2002) Een alternatieve kijk op evaluatie. Antwerpen: Wolters Plantijn.

Van Petegem P. & Van Hoof J. (2002) Evaluatie op de testbank. Een handboek voor het ontwikkelen van nieuwe evaluatievormen. Antwerpen: Wolters Plantijn.

Dochy, F. e. a. (Red.) (2002) Nieuwe toetsvormen en examinering in studentgericht en competentiegericht onderwijs. Utrecht: Lemma

Tips om valkuilen te vermijden

http://www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/BL0301/AltEvaluatie.htm

Algemeen overzicht ‘Evalueren met portfolio’ in powerpoint presentatie

TB anders evalueren- portfolio.ppt

Nascholing over BZL en anders evalueren voor het SO gegeven door Annemie Borremans op 15 febr 2006

Site van de Educatieve Faculteit Amsterdam met een handleiding voor het opstellen van portfolio’s en diverse uitgewerkte praktijkvoorbeelden.

http://portfolioinfo.efa.nl/nl/

Universiteit Utrecht: nog uitgewerkte voorbeelden

http://portfolio.uu.nl/Voorbeeld/

Artikel ‘Goed gebruik van portfolio’s in competentiegerichte opleidingen’ wint prijs op congres 2004 van Velon tijdschrift

http://www.velon.nl/velontijdschrift.htm

Tijdschrift voor Hoger Onderwijs: nummer 4 van 2003 volledig gewijd aan ‘Peer-assessment, co-assessment en selfassessment’.

http://www.tvho-online.nl

Werkbladen voor alternatief evalueren in secundair onderwijs (te downloaden)

http://www.klasse.be/archieven/archieven.taf?actie=detail&nr=10809

ONDERWIJS MET ICT

De tekst van Klingen in de cursus gaat in op het toenemende belang van ICT bij het leren en de diverse toepassingen.

De tekst van Van Petegem e.a. gaat in op de strategie die zit achter de open leerpakketten (in het kader van e-leren) die aan de Universiteit Antwerpen zijn gerealiseerd (zie o.a. http://edubron-www.uia.ac.be/projecten/onderwijs/ailo/module1/). Dit thema sluit aldus aan bij het thema ‘zelfgestuurd leren’.

Werken met ICT: algemeen overzicht in powerpointpresentatie

TB Onderwijs en ICT.ppt

Wat is e-learning of teleleren?

http://www.digilife.be/schoolnet%5Foldsite/teleleren/

http://e-competent.kennisnet.nl/informatief/e-leren

Didactiek over e-leren: een artikel

http://elearning.surf.nl/e-learning/onderzoek/1560

Een site met concrete tips voor docenten over e-learning in het onderwijs .

http://www.digitaledidactiek.nl

Voorbeeld van e-leren over de thema’s: Kennismaking met het internet en surfen met Internet explorer

http://www.socius.be/modules/indexict.php?id=98

Reeds gehoord over ‘blended learning’?

http://coe.sdsu.edu/eet/Articles/blendlearning/index.htm

Hoe is het gesteld met ICT in het Vlaams onderwijs?

http://ond.vlaanderen.be/schooldirect/BL501/onderwijsspiegelICT.htm

ONDERWIJS IN BEDRIJFSCONTEXT

Een gastspreker komt met ervaringen uit de praktijk en cases (hij zal zelf voor een tekstbundel zorgen).

Persoonsbeschrijving Frank Noten: http://www.profondo.be/contact_nl.htm

Plaatsen en zoeken van bedrijfsopleidingen

http://www.bedrijfsopleidingen.be

DE LERAAR

Twee subthema’s in verband met het thema ‘leraar’:

1) Wat is emotionele intelligentie en hoe belangrijk voor de leraar?

2) Typologie van de leraar volgens de roos van Leary (zie tekst van Van Hoey in cursus)

Emotionele intelligentie: in welke mate belangrijk voor de leraar?

http://users.pandora.be/merlevede/EQCheck.htm

http://users.pandora.be/merlevede/PG23ME98.htm

http://www.geocities.com/Athens/Aegean/9491/Intelligentie.html

http://www.vacature.com/scripts/indexpage.asp?headingID=2111

Lerarentypes

http://www.klasse.be/archieven/archieven.taf?actie=detail&nr=179

Hoe trek je goede leraren aan en hoe hou je ze op school?

http://ond.vlaanderen.be/schooldirect/BL501/OESO_lkn_aantrekken.htm

Evaluatie van leraren

http://www.ond.vlaanderen.be/edulex/database/document/document.asp?docid=12657#143289

KWALITEITSZORG

Hier wordt een algemene inleiding op het thema gegeven met een overzicht van de kwaliteitszorg in het secundair en hoger onderwijs (de tekst hieronder handelt hierover).

Algemeen overzicht kwaliteitszorg

them ben Kwaliteitszorg in de school 2005-2006.htm

Opdrachten uit college met antwoorden

TB opdrachten KZ met ANTWOORDEN.htm

Kwaliteitszorg in het secundair onderwijs - ervaringen

http://www.argo.be/ond/ccv/kwalse3h.htm

Verslag doorlichting door inspectie 2003-2004 in ‘Onderwijsspiegel’

http://www.onderwijsinspectie.be/Onderwijsspiegel/Onderwijsspiegel2003-2004.PDF

Schooldoorlichting secundair onderwijs

http://www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/BL501/onderwijsspiegelsecundair.htm

Schooldoorlichtingen 2003-2004

http://www.onderwijsinspectie.be/Onderwijsspiegel/Onderwijsspiegel2003-2004-III.pdf

Dit is het eindrapport van de Doelmatigheidsanalyse van de Inspectie van Onderwijs, de Pedagogische Begeleidingsdiensten en de Dienst voor Onderwijsontwikkeling. Deze studie werd uitgevoerd door Andersen in opdracht van het Departement Onderwijs.

De doelmatigheidsanalyse heeft betrekking op het niveau van de functionering van elk van de drie geledingen van de kwaliteitsdriehoek afzonderlijk en op het niveau van de onderlinge relaties. In de analyse dient te worden aangegeven op welke vlakken er knelpunten werden vastgesteld. Indien mogelijk dienden ook de vastgestelde oorzaken voor deze knelpunten te worden aangegeven.

http://ond.vsko.be/portal/page?_pageid=536,1&_dad=portal&_schema=PORTAL&p_portal_id=6&p_folder_id=41422&p_url=http%3A%2F%2Fond.vsko.be%2Fpls%2Fportal%2Fportal_vsko.wmgt5200.printtext%3Fp_text%3D75903

Kwaliteitszorg in het onderwijs –Nederland

http://toetswijzer.kennisnet.nl/html/kwaliteitszorg/home.htm

http://www.kwaliteitsring.nl/