Norminstabiliteit
In de praktijk past de leraar of docent bewust of
minder bewust de aan te leggen normen aan het gemiddelde prestatieniveau van de
groep leerlingen aan; de standaard van de beoordelaar kan tijdens het
beoordelingsproces verschuiven. Ook vermoeidheid kan een rol spelen bij de
beoordeling: de eerste proefwerken van een stapel worden vaak strenger of
nauwkeuriger nagekeken dan de overige.
Uitstralingseffect (of halo-effect)
Van dit effect is sprake als er een storende invloed uitgaat
van bijkomstige kenmerken op de beoordelingsuitkomst, bijvoorbeeld:
-
de leesbaarheid van het
handschrift van de leerling
-
de netheid van het ingeleverde
werk
-
spellingsfouten of grammaticale
fouten in bijvoorbeeld een proefwerk biologie
-
de reputatie van de leerling
-
sympathie of antipathie gevoelens
van de leraar ten opzichte van de leerling
dergelijke
niet ter zake doende kenmerken zouden geen invloed op de waardering mogen
hebben: de evaluatie moet zoveel mogelijk gebaseerd zijn op de relevante
kenmerken van de geleverde prestatie.
Opvattingseffect
Het opvattingseffect betreft
de storende invloed die uitgaat van de opvattingen en inzichten die bij leraren
kunnen bestaan bij het beoordelen, met name de
verschillen in het belang dat een leraar toekent aan verschillende aspecten van
de geleverde prestatie. Denk bijvoorbeeld aan het verschil in opvatting over
een goede scriptie.
Volgorde-effect
Het volgorde-effect ontstaat door de (onbedoelde)
nawerking van eerdere beoordelingen op erop volgende. Bijvoorbeeld: na een
aantal goede producten te hebben nagekeken en beoordeeld kan de leraar bij het
volgende slecht product dat dan schril afsteekt tegen de voorafgaande naar
verhouding te lage punten geven.
Contaminatie-effect
Bij het beoordelen kunnen oneigenlijke doelstellingen
van een leraar de beoordeling ‘besmetten’. Bijvoorbeeld: er zijn leraren die
een goed figuur willen slaan door zoveel mogelijk leerlingen met mooie cijfers
te laten overgaan. Er zijn leraren die niet in conflict
willen komen met een collega en dan maar lage cijfers geven omdat die collega
ook weinig punten geeft.